ਸੰਤ ਸੱਯਦ ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ

ਸਿਹਾਯਤੋ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਫਕੀਰ

ਉਲੇਖਕਾਰ: ਸੰਤ ਸਯਦ ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ

ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਉਲੇਖਕਾਰ ਸੰਤ ਸਯਦ ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੰਨੇ ਤੋਂ ਇਹ ਲਿਖਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਰਾਹੀਂ ਮੱਕਾ-ਮਦੀਨਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਿਹਾਯਤੋ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਖਾਲੀ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਡੀਕ ਵੀ— ਕਿ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਰੱਬ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ ਪੂਰਾ ਕਰੇ।

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੇਖਕ ਇੱਕ ਨਿਆਰੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਪੰਨੇ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਤ ਸਯਦ ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੰਨੇ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲਿਖਤ ਅਧੂਰੀ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਛੱਡੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਸਮਰਪਣ ਰੂਪ ਪੰਨੇ ਦਾ ਮਾਣ ਕਿਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਸੇਵਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਇਸ ਅਧੂਰੇ ਪੰਨੇ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਸਕੇ।

“ਸੰਤ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਹੋਇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੁ,
ਮਾਨਸ ਦੇ ਕਛੁ ਨਾਹੀ ਹਾਥ।”

ਇਹ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਠ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਲਿਖਤੀ ਧਰੋਹਰ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਸਰੋਤ: ਸਿਹਾਯਤੋ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਫਕੀਰ
ਪੰਨਾ: 11

ਸਿਹਾਯਤੋ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ

ਅਰਬ, ਮੱਕਾ-ਮਦੀਨਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ — ਸਿਹਾਯਤੋ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ (1504–1509)

ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਹਮਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਤਾਜੁੱਦੀਨ ਨਕਸ਼ਬੰਦੀ (Taajudin Naqshbandi) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਹਾਯਤੋ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹ ਫਕੀਰ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ-ਅਰਬੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮੱਧ-ਪੂਰਬੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵੇਰਵੇ ਦਰਜ ਹਨ।

ਸਿਹਾਯਤੋ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੋ. ਹਿਮਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਕੇ ਪਾਠਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਸਯਦ ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਮੋਹਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਉਪਲਬਧ ਖੋਜ-ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਸੰਤ ਸ. ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰੋ. ਹਿਮਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।

ਸਿਹਾਯਤੋ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਅਰਬ, ਮੱਕਾ, ਮਦੀਨਾ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਿਖਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਪਾਠਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ।

ਇਸੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸੰਤ ਸਯਦ ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪੋਤਰੇ, ਗਿਆਨੀ ਦਇਆਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਨੇ ਇਹ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੰਤ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲਿਖਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਸੁਵਿਧਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਖਿੱਲਰੀ ਹੋਈ ਸਮੱਗਰੀ ਇੱਕ ਥਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਸਕੇ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਅਰਬ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇਸ ਚੌਥੀ ਫੇਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿਹਾਯਤੋ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਲਿਖਤੀ ਗਵਾਹੀ ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਲੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੇਰਵੇ ਦਰਜ ਹਨ।

ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਜੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਸੰਤ ਸਯਦ ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਮੱਕੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੋਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਰੇ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਜੀ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਮੱਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਸ ਗੋਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।

ਇੱਥੇ ਸਿਹਾਯਤੋ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫ਼ਾਈਲ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ Gracious Books & Naad Pargaas ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ: Gracious Books & Naad Pargaas
ਈਮੇਲ: graciousbooks@yahoo.co.in
ਵੈੱਬਸਾਈਟ: graciousbooks.in
ਸੰਪਾਦਕ: ਪ੍ਰੋ. ਹਿਮਤ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਸਥਾਨ: ਵਿਦਿਆ ਨਗਰ, ਪਟਿਆਲਾ

ਇਹ ਸੰਸਕਰਣ ਪ੍ਰੋ. ਹਿਮਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਸ ਯਤਨ ਦੇ ਸਦਕਾ ਪਾਠਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਮੂਲ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸਮਝ ਸਕਣ।

ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪੰਨੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਲਿਖਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ, ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਹਨ।

— ਗਿਆਨੀ ਦਇਆਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ (Councillor)